दाँत दुखेको बेला

दाँतको दुखाइको कारण «कहिले, कसरी दुख्छ» ले छुट्याइन्छ। टोक्दा मात्र चिलाउने हो, शान्त बस्दा पनि थर्थराउने हो, चिसोमा छोटो समय सिरिङ्ग हुने हो, राति झन् बढ्ने हो — यी चार कुरा मात्र मिलाएर ल्याउँदा पनि निदान धेरै छिटो हुन्छ। बोस्टन मिसो डेन्टल क्लिनिक, उइजोङबुले लक्षण मात्र सुनेर उपचार टुङ्ग्याउँदैन — एक्स-रे, 3D CT (CBCT), Qray जाँचले कारण पत्ता लगाएपछि कम काट्ने, कम झिक्ने दिशाबाट विचार गरिन्छ।

एक नजरमा — थर्थराउने दाँतको दुखाइ, कारण र दन्त क्लिनिकमा हुने जाँच तथा उपचार के हुन्?

छोटो उत्तर: दाँत दुख्ने कारण प्रायः पाँच वटा हुन्: गहिरो भएको दाँत किरा, नर्भ (पल्प) मा सूजन, जराको टुप्पोमा सूजन, चिरा परेको दाँत, र गिजाको सूजन। दन्त क्लिनिकमा एक्स-रे र चिसो उत्तेजना, ठटाउने तथा चपाउने जाँचले कारण दाँत पत्ता लगाइन्छ, आवश्यक भए 3D CT र Qray फ्लोरोसेन्स जाँच थपेर कारणअनुसार उपचार गरिन्छ। शान्त बस्दा पनि थर्थराउने वा राति झन् दुख्ने भए पहिले नर्भको सूजनको शङ्का गरिन्छ।

तालिकामा सामान्य अवस्थाहरू समेटिएका छन् र लक्षण एकआपसमा मिसिने अवस्था धेरै हुने भएकाले, कारण जाँचबाटै पक्का गरिन्छ। तल कारणअनुसार विस्तृत रूपमा बुझाइएको छ।

दाँत दुखेको बेला, सामान्य कारण के हुन्?

प्रायः पाँच कारण हुन्छन्।

• दाँत किरा गहिरो भएको अवस्था — मीठो र चिसो कुरामा सिरिङ्ग हुँदै गएर बिस्तारै लामो समय दुख्न थाले दाँत किरा नर्भ नजिकसम्म बढेको सङ्केत हो। सुरुमा दाँत किराको उपचारले सकिन्छ, तर ढिलो गरे रुट क्यानल उपचारको दायरामा पुग्छ।
• नर्भ (पल्प) मा सूजन — शान्त बस्दा पनि थर्थराउने, राति झन् बढ्ने, तातो कुरामा प्रतिक्रिया देखाउने भए नर्भमा सूजन भएको शङ्का गरिन्छ। यो चरणमा पनि झिक्नुभन्दा रुट क्यानल उपचारले दाँत जोगाइने अवस्था धेरै हुन्छ।
• जराको टुप्पोमा सूजन (पेरिएपिकल फोड़ा) — टोक्दा थर्थराउने, गिजा सुन्निने वा पीप आउने भए जराको टुप्पोमा सूजन जमेको अवस्था हो। एक्स-रेमा कालो छायाको रूपमा देखिन्छ।
• चिरा परेको दाँत (दाँतमा चिरा) — निश्चित ठाउँमा टोक्दा मात्र चिलाउने र टोकेर छोड्दा दुख्नु विशेषता हो। एक्स-रेमा राम्रोसँग नदेखिने भएकाले Qray र ओक्लुजन जाँचबाट पत्ता लगाइन्छ।
• गिजाको सूजन — दाँत आफैँभन्दा गिजा सुन्निने, रगत आउने र मन्द रूपमा दुख्ने हुन्छ। यो अवस्था गिजाको उपचार (periodontal treatment) तिर पर्छ।

बुद्धि बङ्गाराको वरपर सुन्निएर दुखेको भए कारण फरक हुने भएकाले बुद्धि बङ्गारा सुन्निएर दुखेको बेला हेर्नुहोस्।

घरमै पहिले के जाँच्ने?

1. दुख्ने तरिका — टोक्दा मात्र / चिसोमा मात्र / शान्त बस्दा पनि / राति झन्। सामान्यतया «चिरा · सुरुवाती दाँत किरा → गहिरो दाँत किरा → नर्भमा सूजन» को क्रमसँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ, तर धेरैचोटि ओभरल्याप हुन्छ।
2. कति समय रहन्छ — उत्तेजना हट्नेबित्तिकै रोकिन्छ कि 10 सेकेन्डभन्दा बढी रहन्छ। जति लामो समय रहन्छ, त्यति नै नर्भमा सूजन हुने सम्भावना बढ्छ — तर पक्का गर्ने काम जाँचले मात्र हुन्छ।
3. गिजाको अवस्था — त्यो दाँतको गिजा सुन्निएको छ कि छैन, थिच्दा पीप आउँछ कि आउँदैन।
4. हालैको उपचार इतिहास — केही समयअघि क्राउन वा रेजिन गरिएको दाँत भए उचाइ नमिलेर दुखेको हुन पनि सक्छ।

पीडा कम गर्ने औषधिले क्षणिक शान्त पारे पनि कारण उस्तै रहन्छ। विशेषगरी «केही दिन दुखेर अचानक दुख्न छाडेको» अवस्था निको भएको होइन, नर्भ मरेर संवेदना हराएको हुन सक्ने भएकाले बरु जाँच्नु आवश्यक हुन्छ।

दन्त क्लिनिकमा के जाँचिन्छ?

एक्स-रेले दाँत किराको गहिराइ र जराको टुप्पोमा सूजन हेरिन्छ, र आवश्यक भए 3D CT ले जराबीच र हड्डीभित्रको अवस्था जाँचिन्छ। Qray फ्लोरोसेन्स जाँच एक्स-रेमा राम्रोसँग नदेखिने सुरुवाती दाँत किरा र सतहको चिरा पूरक रूपमा देखाउने जाँच हो — गिजामुनि वा गहिरो चिरा फ्लोरोसेन्सले पनि नदेखिन सक्ने भएकाले, «चिरा परेको दाँत» चपाउने र ओक्लुजन जाँचसँगै निर्णय गरिन्छ। यसमा चिसो उत्तेजना, ठटाउने र चपाउने जाँचले कुन दाँत कारण हो साँघुरो पारिन्छ। नतिजा स्क्रिनमा सँगै हेर्दै व्याख्या गरिन्छ।

कारणअनुसार उपचारको दिशा कसरी फरक हुन्छ?

• दाँत किरा → गहिराइअनुसार रेजिन · इनले। नर्भसम्म पुगेको भए रुट क्यानल उपचारपछि क्राउन।
• नर्भमा सूजन · जराको टुप्पोमा सूजन → रुट क्यानल उपचारले दाँत जोगाउनु नै सिद्धान्त हो। राति निद्रा नलाग्ने गरी दुखेको दाढ पनि नझिकीकनै जोगाएको केस छ।
• चिरा परेको दाँत → चिराको गहिराइ नै मुख्य कुरा हो। जरासम्मै चिरा गएको भए झिक्नु अनिवार्य हुन्छ, तर त्योभन्दा अगाडि भए क्राउनले बेरेर बढ्नबाट रोकिन्छ।
• गिजाको सूजन → स्केलिङ · गिजामुनिको टार्टर हटाउने।

«झिक्नैपर्छ» भन्ने सुन्नुभएको छ भने पहिले झिक्नुअघि जाँच्ने चार कुरा पढ्न सिफारिस गरिन्छ।

यस्तो अवस्थामा नटार्नुहोस्

• अनुहार वा गिजा छर्लङ्ग सुन्निएको छ — सूजन फैलिँदै छ।
• राति निद्रा भाँचिने गरी दुख्छ — नर्भमा सूजन बढिसकेको अवस्था हो।
• टोक्दा निश्चित दाँत मात्र चिलाउँछ — चिरा अझ नफाटिनुअघि जाँच्नुपर्छ।

बिहीबार 21:00 सम्म साँझको उपचार हुन्छ। साँझ झन् बढ्ने दुखाइ सोही दिन जाँच गराउन सकिन्छ।

सम्बन्धित उपचार र केसहरू

• दाँत किराको उपचार
• गिजाको उपचार
• जराबीच सूजन भएको दाढ, झिक्नुको सट्टा रुट क्यानल उपचारले जोगाएको केस
• गिजाबाट पिप आउने र हल्लिने दाँत, पुनः रुट क्यानल उपचारले जोगाइएको केस
• बारम्बार खुस्किने क्राउन, कारणदेखि फेरि हेरिएको केस
• लक्षण स्व-जाँच
• बिमाबाहिरका उपचारको मूल्य

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू

दन्त क्लिनिकमा के-के जाँच हुन्छ, र जाँचको शुल्क कति पर्छ?

मुखको जाँच र प्यानोरामिक एक्स-रेले समग्र अवस्था हेरेपछि चिसो उत्तेजना, ठोक्ने र टोक्ने जाँचले दुखेको दाँत पहिचान गरिन्छ, र आवश्यक परे मात्र 3D CT (CBCT) तथा Qray जाँच थपिन्छ। पहिलो भेटको परामर्श शुल्क र प्यानोरामिक एक्स-रेमा राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा लागू हुन्छ (आफैंले तिर्ने ३०%), 3D CT बीमाका सर्त पूरा भए बीमामा, नभए बिमाबाहिर पर्छ। आफैंले तिर्नुपर्ने ठ्याक्कै रकम जाँचका शीर्षक तय भएपछि रिसेप्सनले जानकारी दिन्छ, र उपचार आवश्यक परे शीर्षकअनुसारको खर्च पहिले लिखित रूपमा बुझाइन्छ। पहिलो भेटका जाँच र खर्च शुल्क (बिमाबाहिरका उपचारको मूल्य) को सबैभन्दा माथि राखिएको छ।

पीडा कम गर्ने औषधि खाएपछि ठीक भएजस्तो लाग्छ, अनिवार्य जानुपर्छ?

पीडा कम गर्ने औषधिले दुखाइ मात्र लुकाउँछ। दाँत किरा र सूजन त्यसबीचमा पनि बढिरहेको हुन्छ, र सुरुमा रेजिनले सकिने उपचार रुट क्यानल उपचार र क्राउनसम्म ठूलो हुन पुग्छ। दुखाइ दोहोरिए कारण जाँच्न सिफारिस गरिन्छ।

दुखेको दाँत अचानक दुख्न छाड्यो। के त्यो निको भएको हो?

नर्भ मरेर संवेदना हराएको हुन सक्छ प्रायः। पछि जराको टुप्पोमा सूजन जम्दा सुन्निने वा टोक्दा थर्थराउने रूपमा फेरि देखा पर्छ। दुखाइ हराए पनि जाँच्नु आवश्यक हुन्छ।

कुन दाँत दुखेको हो थाहा भएन।

यो सामान्य कुरा हो। नर्भको दुखाइ माथि-तल र छेउका दाँतसम्म फैलिएर महसुस हुन्छ। चिसो उत्तेजना, ठटाउने र चपाउने जाँच अनि एक्स-रेले कारण दाँत पत्ता लगाइन्छ।

दाँत टनटन दुखिरहेको छ — आजै आउन मिल्छ?

आजै आउन चाहनुहुन्छ भने, सोही दिन उपचार सम्भव छ कि छैन भनेर पहिले फोन (031-871-2275) गरेर सोध्नुहोस्। क्लिनिक उइजङबु स्टेसनबाट करिब ३ मिनेट पैदल दूरीमा छ, र ह्वेर्योङ स्टेसनबाट लाइन १ मा एक स्टेसन मात्र हो। त्यस दिनको बुकिङ अनुसार उपचार समय फरक पर्न सक्छ, त्यसैले कहिलेदेखि र कसरी दुखेको छ भनेर बताउनुभयो भने रिसेप्सनले उपचार समय बताइदिन्छ। बिहीबार 21:00 सम्म साँझको उपचार हुन्छ। आउने बाटो उपचार समय · आउने बाटो पृष्ठमा राखिएको छ।

सन्दर्भ सामग्री

मुख्य पाठको जाँच क्रम र उपचार दिशा बोस्टन मिसो डेन्टल क्लिनिकको मानक हो, र कारण, संयन्त्र र उपचार प्रभावकारिता तलका सन्दर्भ सामग्रीमा आधारित छन्।

※ यो जानकारी सामान्य प्रकृतिको हो, र लक्षण उस्तै भए पनि कारण र उपचारको दिशा मुखको अवस्थाअनुसार फरक हुन्छ। जाँचपछि निदान निर्देशक डाक्टर आफैँले दिनुहुन्छ। सबै दन्त उपचारमा व्यक्तिपिच्छे दुखाइ, रगत बग्ने, संक्रमण जस्ता साइड इफेक्ट हुन सक्छन्।

उपचार सम्बन्धी जानकारीको जिम्मेवार व्यक्ति निर्देशक डा. Jongbum Lee (कोरियाको स्वास्थ्य तथा कल्याण मन्त्रालयबाट प्रमाणित समन्वित दन्त चिकित्सा विशेषज्ञ) हुनुहुन्छ।