Khi răng bị đau

Name: Khi răng bị đau
Creator: Jongbum Lee

Đau răng được phân biệt nguyên nhân dựa vào «đau khi nào, đau như thế nào». Chỉ nhói khi nhai, hay âm ỉ ngay cả khi không làm gì, hay chỉ ê buốt thoáng qua với đồ lạnh, hay nặng hơn vào ban đêm — chỉ cần chuẩn bị sẵn 4 điều này, việc chẩn đoán sẽ nhanh hơn nhiều. Nha khoa Boston Miso Uijeongbu không quyết định điều trị chỉ dựa vào triệu chứng, mà xác định nguyên nhân bằng X-quang · CT 3D (CBCT) · Qray trước, rồi mới xem xét hướng mài ít hơn, nhổ ít hơn.

Tóm tắt nhanh — Đau răng âm ỉ, nhói giật: nguyên nhân, kiểm tra và điều trị tại nha khoa?

Trả lời ngắn: Phần lớn nguyên nhân đau răng thuộc năm nhóm: sâu răng sâu, viêm tủy (dây thần kinh răng), viêm quanh chóp chân răng, răng bị nứt và viêm nướu. Tại nha khoa, chúng tôi thu hẹp răng gây đau bằng X-quang cùng các kiểm tra kích thích lạnh, gõ răng và cắn; khi cần sẽ thêm CT 3D và xét nghiệm huỳnh quang Qray, rồi điều trị theo đúng nguyên nhân. Nếu đau nhói giật ngay cả khi không làm gì hoặc đau nặng hơn vào ban đêm, chúng tôi nghi ngờ viêm tủy trước.

Nếu đau như thế này	Nguyên nhân nghi ngờ trước tiên	Nha khoa kiểm tra gì	Hướng điều trị
Ê buốt với đồ lạnh · đồ ngọt rồi dần đau lâu hơn	Sâu răng sâu đến gần tủy	Độ sâu của sâu răng bằng X-quang, sâu răng giai đoạn đầu bằng xét nghiệm huỳnh quang Qray	Tùy độ sâu: composite · inlay; nếu đã vào tủy thì điều trị tủy rồi làm mão răng
Đau nhói giật ngay cả khi không làm gì và đau hơn vào ban đêm	Viêm tủy (dây thần kinh răng)	Kiểm tra kích thích lạnh để xem cơn đau kéo dài bao lâu, X-quang	Nguyên tắc là giữ lại răng bằng điều trị tủy chứ không nhổ
Đau nhói khi nhai, nướu sưng hoặc chảy mủ	Viêm quanh chóp chân răng (áp xe quanh chóp)	Kiểm tra gõ răng, vùng bóng đen trên X-quang, CT 3D khi cần	Điều trị tủy. Nếu là răng hàm đã điều trị tủy trước đó, chúng tôi xác định nên chọn điều trị tủy lại (root canal retreatment), cắt chóp chân răng (apicoectomy), cắt bỏ chân răng (root resection) hay nhổ răng
Chỉ nhói khi nhai hoặc nhả ra ở một vị trí nhất định	Răng bị nứt (nứt răng)	Kiểm tra cắn · khớp cắn (occlusion) và Qray — khó thấy trên X-quang	Nếu vết nứt chưa lan đến chân răng thì bọc mão răng; nếu đã nứt đến chân răng thì nhổ
Nướu sưng, chảy máu và đau âm ỉ	Viêm nướu	Tình trạng nướu và chiều cao xương trên X-quang	Cạo vôi răng · lấy cao răng dưới nướu

Bảng gom các trường hợp thường gặp và triệu chứng hay chồng lấn nhau, nên nguyên nhân được xác định bằng kiểm tra. Bên dưới giải thích chi tiết theo từng nguyên nhân.

Khi răng bị đau, nguyên nhân thường gặp là gì?

Phần lớn là do 5 nguyên nhân sau.

Sâu răng đã sâu — Nếu ê buốt với đồ ngọt · lạnh rồi dần đau kéo dài hơn, đó là dấu hiệu sâu răng đã tiến gần đến tủy. Giai đoạn đầu chỉ cần điều trị sâu răng, nhưng nếu để lâu sẽ chuyển sang phạm vi điều trị tủy.
Viêm tủy (dây thần kinh răng) — Nếu âm ỉ ngay cả khi không làm gì, đau nặng hơn vào ban đêm và phản ứng với đồ nóng, chúng tôi nghi ngờ viêm tủy. Ngay ở giai đoạn này, phần lớn trường hợp vẫn có thể giữ răng bằng điều trị tủy thay vì nhổ.
Viêm quanh chóp răng (áp xe quanh chóp) — Nếu đau nhói khi nhai, nướu sưng hoặc chảy mủ, đó là tình trạng viêm đã tích tụ ở đầu chân răng. Trên X-quang sẽ thấy vùng bóng đen.
Răng bị nứt (nứt răng) — Đặc trưng là chỉ nhói khi nhai vào một vị trí nhất định, và đau khi vừa nhai xong rồi nhả ra. Vì khó thấy trên X-quang nên chúng tôi tìm bằng Qray và kiểm tra khớp cắn.
Viêm nướu — Thay vì bản thân răng, nướu sưng, chảy máu và đau âm ỉ. Trường hợp này thuộc về điều trị nướu (periodontal treatment).

Trường hợp sưng đau quanh răng khôn có nguyên nhân khác, xin xem khi răng khôn sưng và đau.

Những điều nên tự kiểm tra tại nhà trước?

Kiểu đau — Chỉ khi nhai / chỉ với đồ lạnh / ngay cả khi không làm gì / nặng hơn vào ban đêm. Nhìn chung gần với trình tự «nứt · sâu răng giai đoạn đầu → sâu răng sâu → viêm tủy», nhưng nhiều trường hợp chồng lấp nhau.
Thời gian kéo dài — Hết ngay khi kích thích biến mất, hay kéo dài hơn 10 giây. Càng kéo dài thì khả năng viêm tủy càng cao — tuy nhiên kết luận chính xác cần qua thăm khám.
Tình trạng nướu — Nướu quanh răng đó có sưng không, ấn vào có chảy mủ không.
Tiền sử điều trị gần đây — Nếu là răng vừa mới bọc sứ · trám composite, đôi khi đau do độ cao không khớp.

Dù thuốc giảm đau làm dịu tạm thời, nguyên nhân vẫn còn nguyên. Đặc biệt trường hợp «đau vài ngày rồi bỗng nhiên hết đau» không phải là đã khỏi, mà có thể là tủy đã chết và mất cảm giác, nên càng cần kiểm tra.

Tại phòng khám sẽ kiểm tra những gì?

Chúng tôi xem độ sâu sâu răng và viêm quanh chóp răng bằng X-quang, và nếu cần sẽ kiểm tra tình trạng giữa các chân răng · bên trong xương bằng CT 3D. Xét nghiệm huỳnh quang Qray là kiểm tra bổ sung giúp phát hiện sâu răng giai đoạn đầu và vết nứt bề mặt mà X-quang khó thấy — vết nứt dưới nướu hoặc nứt sâu có thể không thấy được ngay cả bằng huỳnh quang, nên «răng bị nứt» được đánh giá cùng với kiểm tra nhai · khớp cắn. Ngoài ra, chúng tôi xác định răng nguyên nhân bằng kiểm tra kích thích lạnh, gõ và nhai. Kết quả sẽ được giải thích cùng bạn qua màn hình.

Hướng điều trị khác nhau thế nào tùy nguyên nhân?

Sâu răng → Trám composite · inlay tùy độ sâu. Nếu đã chạm đến tủy thì điều trị tủy rồi bọc răng sứ.
Viêm tủy · viêm quanh chóp răng → Nguyên tắc là giữ răng bằng điều trị tủy. Có cả ca giữ được răng mà không cần nhổ dù răng hàm từng đau đến mức không ngủ được vào ban đêm.
Răng bị nứt → Độ sâu của vết nứt là yếu tố quyết định. Nếu nứt đến tận chân răng thì buộc phải nhổ, nhưng nếu chưa đến mức đó thì bọc răng sứ để ngăn tiến triển.
Viêm nướu → Cạo vôi răng · lấy cao răng dưới nướu.

Nếu được nghe «phải nhổ răng», chúng tôi khuyên bạn nên đọc trước bốn điều cần kiểm tra trước khi nhổ.

Đừng trì hoãn trong những trường hợp này

Mặt hoặc nướu sưng rõ rệt — viêm đang lan rộng.
Đau đến mức tỉnh giấc ban đêm — là tình trạng viêm tủy đã tiến triển.
Chỉ một chiếc răng nhất định nhói khi nhai — cần kiểm tra trước khi vết nứt lan rộng thêm.

Thứ Năm có khám buổi tối đến 21:00. Cơn đau nặng hơn vào buổi tối có thể được kiểm tra ngay trong ngày đó.

Dịch vụ · ca điều trị liên quan

Câu hỏi thường gặp

Uống thuốc giảm đau thấy đỡ, có nhất thiết phải đi khám không?

Thuốc giảm đau chỉ che lấp cơn đau. Sâu răng và viêm vẫn tiếp tục tiến triển trong thời gian đó, khiến điều trị vốn chỉ cần trám composite ban đầu trở thành điều trị tủy · bọc răng sứ. Nếu đau tái phát, chúng tôi khuyên nên kiểm tra nguyên nhân.

Răng đang đau bỗng nhiên hết đau. Vậy là đã khỏi rồi phải không?

Thường là do tủy đã chết nên mất cảm giác. Sau đó viêm có thể tích tụ ở đầu chân răng, tái xuất hiện dưới dạng sưng hoặc đau nhói khi nhai. Dù đã hết đau vẫn cần kiểm tra.

Không biết răng nào đang đau.

Đây là tình trạng thường gặp. Đau do tủy có thể lan sang răng trên · dưới · bên cạnh. Chúng tôi sẽ xác định răng nguyên nhân bằng kiểm tra kích thích lạnh, gõ, nhai và X-quang.

Tài liệu tham khảo

Trình tự kiểm tra và hướng điều trị trong bài là tiêu chuẩn của Nha khoa Boston Miso; nguyên nhân, cơ chế và hiệu quả điều trị dựa trên các tài liệu dưới đây.

Nếu là chiếc răng được khuyên nhổ → hãy xem trước các trường hợp có thể giữ được và trường hợp khó giữ tại Giữ răng thật — tiêu chí kiểm tra trước khi nhổ.

Lubisich EB, Hilton TJ, Ferracane J. Cracked teeth: a review of the literature. J Esthet Restor Dent. 2010;22(3):158-167. doi:10.1111/j.1708-8240.2010.00330.x.
— Tài liệu tổng hợp triệu chứng răng bị nứt (đau khi nhai · khi buông) và những khó khăn trong chẩn đoán.
American Association of Endodontists. AAE Consensus Conference Recommended Diagnostic Terminology. J Endod. 2009;35(12):1634. doi:10.1016/j.joen.2009.09.035.
— Thuật ngữ và tiêu chuẩn chẩn đoán viêm tủy có hồi phục · không hồi phục, viêm quanh chóp răng.
Gomez J. Detection and diagnosis of the early caries lesion. BMC Oral Health. 2015;15 Suppl 1:S3. doi:10.1186/1472-6831-15-S1-S3.
— Nguyên lý và giới hạn của xét nghiệm huỳnh quang (QLF).

※ Đây là thông tin chung; ngay cả cùng một triệu chứng, nguyên nhân và hướng điều trị cũng khác nhau tùy tình trạng răng miệng của mỗi người. Chẩn đoán sẽ do bác sĩ giám đốc trực tiếp tư vấn sau khi thăm khám. Mọi điều trị nha khoa đều có thể gây tác dụng phụ như đau, chảy máu, nhiễm trùng tùy theo từng người.

Người chịu trách nhiệm hướng dẫn điều trị của Nha khoa Boston Miso là Bác sĩ giám đốc Jongbum Lee (Bác sĩ chuyên khoa Nha khoa Tổng hợp được Bộ Y tế và Phúc lợi công nhận).