असफल इम्प्लान्ट पुनः शल्यक्रिया — हड्डी ग्राफ्टिङ र साइनस लिफ्टसहितको जटिल उपचार
अर्को क्लिनिकमा राखेको इम्प्लान्ट हल्लिएमा वा दुखेमा, कुन क्लिनिकमा राखिएको थियो भनेर सोधिँदैन। बोस्टन मिसो डेन्टल क्लिनिक, उइजोङबुले किन असफल भयो भन्ने पहिले पत्ता लगाउँछ, जोगाउन सकिने इम्प्लान्ट जोगाउँछ, हटाउनुपर्ने भए हड्डी सकेसम्म जोगाउँदै झिक्छ, र त्यो ठाउँ फेरि बनाएर राख्छ।
उही इम्प्लान्ट भए पनि अनुमानित खर्च किन फरक हुन्छ — समस्या पहिचानदेखि पुनः शल्यक्रिया, हड्डी ग्राफ्टिङ (bone graft), गिजा ग्राफ्टिङ र ग्यारेन्टीसम्म, सात वटा मापदण्ड र शुल्क मिलाएर राखिएको छ।
असफल इम्प्लान्ट फेरि गर्नु पहिलो इम्प्लान्ट राख्नुभन्दा फरक शल्यक्रिया हो। पहिलोपटक सफा हड्डीमा ठाउँ तय गरेर राखिन्छ, तर पुनः शल्यक्रिया सङ्क्रमणले खिइएको हड्डी, पहिल्यै गाडिएको फिक्स्चर (fixture), एकपटक काटिइसकेको गिजा र असफलताको कारण जस्ताको तस्तै बाँकी रहेको ठाउँबाट सुरु हुन्छ।
हड्डी ग्राफ्टिङसमेत आवश्यक पर्ने जटिल पुनः शल्यक्रिया कसले र कसरी गर्छ?
छोटो उत्तर: पुरानो इम्प्लान्ट हटाउने, हड्डी ग्राफ्टिङ (bone graft), साइनस लिफ्ट (sinus lift), पुनः राख्ने र क्राउनसम्म निर्देशक डा. Jongbum Lee (कोरियाको स्वास्थ्य तथा कल्याण मन्त्रालयद्वारा प्रमाणित समन्वित दन्त चिकित्सा विशेषज्ञ, Osstem इम्प्लान्ट अनुसन्धान सल्लाहकार समिति सदस्य) आफैंले निदान र शल्यक्रिया गर्नुहुन्छ। असफल इम्प्लान्ट हटाएको ठाउँमा सूजनका कारण हड्डी घटेको हुने भएकाले पुनः शल्यक्रियामा प्रायः हड्डी पुनर्निर्माण पनि गरिन्छ। सोही दिन पुनः राख्ने कि पहिले हड्डी बनाइ केही महिनापछि राख्ने भन्ने कुरा हटाएपछि नयाँ फिक्स्चर सुरुबाटै नहल्लिने गरी स्थिर हुन्छ कि हुँदैन र 3D CT(CBCT) मा देखिएको सूजनको क्षेत्र हेरेर तय गरिन्छ। विस्तृत मापदण्ड हड्डी ग्राफ्टिङ · साइनस लिफ्ट मार्गदर्शनमा छन्।
तल निर्देशकले आफैं उपचार गरी यस वेबसाइटमा सार्वजनिक गरेका पुनः शल्यक्रियाका अभिलेख छन्। यो जम्मा संख्या होइन; प्रत्येक अभिलेख खोलेर प्रत्यक्ष हेर्न सकिन्छ।
| असफलताको कारण | हड्डीको अवस्था | गरिएको उपचार | प्रगति | अभिलेख |
|---|---|---|---|---|
| कम गहिराइमा राखिएको माथिल्लो दाढको इम्प्लान्ट | वरिपरिको हड्डी धेरै क्षेत्रमा अवशोषित, साइनस नजिक | हटाउने + हड्डी ग्राफ्टिङ + साइनस लिफ्ट + अझ गहिरो पुनः राख्ने → जिर्कोनिया क्राउन | हटाएकै दिन पुनः राखियो, 2 महिनापछि क्राउन | चपाउँदा दुख्ने इम्प्लान्ट सोही दिन पुनः राखेको अभिलेख |
| क्राउनको किनाराको खाली ठाउँका कारण पेरी-इम्प्लान्टाइटिस (माथिल्लो दाढ), तल्लो दाढको इम्प्लान्टमा पनि हड्डी क्षति | दुई इम्प्लान्ट वरिपरि धेरै हड्डी क्षति | दुई इम्प्लान्ट हटाउने + हड्डी ग्राफ्टिङ + पहिलेभन्दा गहिरो पुनः राख्ने; माथिल्लो भाग छेउको इम्प्लान्टसँग जोडिएको क्राउन | हड्डी ग्राफ्टिङसँगै पुनः राख्ने | क्राउनको किनारा कारण भएको समस्या पछि हटाएर पुनः राखेको अभिलेख |
| अत्यधिक बाहिर निस्केको क्राउनका कारण भएको पेरी-इम्प्लान्टाइटिस (तल्लो दाढ) | हटाएपछि हड्डीको खाल्डो तल्लो बङ्गाराको नसाको नली नजिकसम्म | नसाको नली छल्ने मार्गमा छोटो र चौडा इम्प्लान्ट + हड्डी ग्राफ्टिङ (हटाउने काम अर्को क्लिनिकमा) | इम्प्लान्ट राख्ने र हड्डी ग्राफ्टिङ सोही दिन, निको हुँदै | नसाको नली नजिक पुनः राखेको अभिलेख |
प्रत्येक अभिलेखको उपचार विधि त्यस बिरामीको अवस्थाअनुसार तय गरिएको हो। त्यही विधि प्रयोग गर्न मिल्छ कि मिल्दैन भन्ने निदानपछि फरक पर्छ।
इम्प्लान्ट असफल भएको सङ्केत के हुन्?
तलका पाँचमध्ये एउटा पनि भए जाँच आवश्यक छ। तर सङ्केत उस्तै भए पनि कारण फरक हुन्छ, र कारण फरक भएमा कृत्रिम दाँत (माथि टोपिएको दाँत) मात्र फेरि बनाएर बचाउने बाटो र फिक्स्चर निकालेर फेरि राख्ने बाटोमा छुट्टिन्छ। कुन हो भन्ने कुरा 3D CT (CBCT) र हल्लाइ जाँचले तय गरिन्छ — हल्लिएको कृत्रिम दाँत हो कि फिक्स्चर आफैं हो भनेर छुट्याउनु नै पहिलो क्रम हो।
| यस्तो सङ्केत हुँदा | सामान्य कारण | कुन बाटो जान्छ | उस्तै अवस्थाको अभिलेख |
|---|---|---|---|
| चपाउँदा दुख्छ वा हल्लिन्छ | फिक्स्चर र हड्डीको जोडाइ टुटेको वा हड्डी खिइएको अवस्था। कृत्रिम दाँत मात्र फेरेर समाधान हुँदैन। | फिक्स्चर हल्लिन्छ भने हटाउने → हड्डी पुनर्निर्माण → समय तय गरेर पुनः राख्ने (re-implantation)। हड्डी कति बाँकी छ भन्ने आधारमा उही दिन राख्ने कि पर्खने भन्ने छुट्टिन्छ। | इम्प्लान्ट हटाएर सोही ठाउँमा हड्डी ग्राफ्टिङसँगै तुरुन्त पुनः राखेको केस |
| गिजा सुन्निन्छ, रगत वा पिप आउँछ, वा गन्ध आउँछ | पेरी-इम्प्लान्टाइटिस (peri-implantitis)। प्राकृतिक दाँतको गिजा रोगभन्दा छिटो बढ्छ, र कृत्रिम दाँत धेरै फुलेर ब्रस नपुग्ने आकारको हुनु कारण भएको अवस्था धेरै हुन्छ। | फिक्स्चर बलियो छ र हड्डीको क्षति कम छ भने सङ्क्रमण सफा गरेर कृत्रिम दाँतको आकार फेरि बनाउँदै जोगाइन्छ। क्षति फराकिलो छ वा फिक्स्चर हल्लिन्छ भने हटाएर पुनर्निर्माण। | फिक्स्चर राखेर हड्डी पुनर्निर्माण गरिएको केस · कृत्रिम दाँतको आकार कारण थियो र नसाको नलीसम्म नजिकिएको अवस्था · हटाएर अझ गहिरो ठाउँमा पुनः राखिएको |
| कृत्रिम दाँत लगाउनुअघि नै लगातार दुख्छ | राखिएको स्थान वा वरिपरिका संरचनाको समस्या हुन सक्छ। | CBCT ले नसाको नली, साइनस र हड्डीभित्र गाडिएको दाँतजस्ता वरिपरिका संरचना पहिले जाँचिन्छ। कारण इम्प्लान्ट नभएको अवस्था पनि हुन्छ। | हड्डीभित्र लुकेको अतिरिक्त दाँत कारण भएको अवस्था |
| गिजा तल झरेर धातु देखिन्छ, खाना लगातार अड्किन्छ | कृत्रिम दाँतको आकार वा स्थान कारण भएको अवस्था धेरै हुन्छ। | प्रायः फिक्स्चर राखेर कृत्रिम दाँत फेरि बनाउने बाटो हो। राखिएको स्थान नै समस्या भए हटाएर पुनः राख्ने विकल्प विचार गरिन्छ। | विपरीत दाँत (opposing tooth) पहिले मिलाएर कृत्रिम दाँत फेरि बनाइएको केस |
| स्क्रु बारम्बार खुकुलो हुन्छ वा कृत्रिम दाँत बारम्बार फुट्छ | ओक्लुजन (occlusion) र बलको दिशाको समस्या हो। फिक्स्चर ठीकै भएको अवस्था धेरै हुन्छ। | फिक्स्चर जोगाएर, विपरीत दाँत र चपाउने बलको दिशा पहिले मिलाएपछि कृत्रिम दाँत फेरि बनाइन्छ। कारण छाडेर कृत्रिम दाँत मात्र फेरे उही कुरा दोहोरिन्छ। | विपरीत दाँत पहिले मिलाएर कृत्रिम दाँत फेरि बनाइएको केस · इम्प्लान्टको स्क्रु खुकुलो भयो भने फेरि राख्नुपर्छ? — कस्दा मात्र पुग्ने अवस्था र पहिले कारण हेर्नुपर्ने अवस्था |
यीमध्ये एउटा मात्र भए पनि «हेरचाह गर्न नसकेर» भनेर नटार्नुहोस्। कारण बिरामीतर्फ नभएको अवस्था धेरै हुन्छ। तालिकाको «उस्तै अवस्थाको अभिलेख» सम्बन्धित बिरामीको उपचार अभिलेख हो, र उही विधि लागू गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने कुरा निदानपछि फरक हुन्छ।
पुनः शल्यक्रिया पहिलो शल्यक्रियाभन्दा किन गाह्रो छ?
- हड्डी पहिल्यै घटिसकेको हुन्छ। सङ्क्रमणले फिक्स्चर वरिपरिको हड्डी खिइसकेको हुनाले, पहिलोभन्दा साँघुरो र छिपछिपे ठाउँबाट सुरु गर्नुपर्छ। प्रायः हड्डी फेरि बनाउने प्रक्रिया सँगै चाहिन्छ।
- पुरानो फिक्स्चर झिक्नु आफैँ एउटा शल्यक्रिया हो। हड्डीसँग जोडिएको फिक्स्चर जबरजस्ती झिके बाँकी हड्डी पनि गुमिन्छ। जोडाइको अवस्थाअनुसार काउन्टर-टर्क वा ट्रेफाइनजस्ता फरक विधि प्रयोग गरेर हड्डी सकेसम्म जोगाउँदै हटाउनुपर्छ।
- सङ्क्रमित तन्तु र खत बाँकी रहन्छ। सङ्क्रमित तन्तु छाडियो भने नयाँ इम्प्लान्ट पनि उही बाटो जान्छ। एकपटक काटिइसकेको गिजामा रगतको प्रवाह घटेर निको हुन ढिलो हुन्छ।
- माथिल्लो बङ्गारामा साइनस (maxillary sinus) झन् नजिक भइसकेको हुन्छ। हड्डी खिइँदै जाँदा साइनससँगको दूरी छोटिएर साइनस लिफ्ट (sinus lift) चाहिने वा पहुँच जटिल हुने अवस्था बन्छ।
- असफलताको कारण जस्ताको तस्तै बाँकी हुन्छ। कृत्रिम दाँतको आकार, विपरीत दाँत, चपाउने बलको दिशा, स्थान — कारण नबदली नयाँ फिक्स्चर मात्र राखे फेरि असफल हुन्छ।
- बिरामी पहिल्यै एकपटक निराश भइसक्नुभएको हुन्छ। «यसपटक किन फरक हुन्छ» भनेर बुझाउन सक्नुपर्छ, र त्यो व्याख्या निदानको आधारबाट आउनुपर्छ।
फेरि राख्ने कि छोपेर जोगाउने — बोस्टन मिसो डेन्टल क्लिनिकले केको आधारमा तय गर्छ?
छोटो उत्तर (डा. Jongbum Lee को मापदण्ड): उइजोङबुको बोस्टन मिसो डेन्टल क्लिनिकले इम्प्लान्ट कहाँ, कति गहिरो राखिएको छ भन्ने पहिले हेर्छ। स्थान गलत भएको इम्प्लान्ट गिजा वा हड्डी थपेर छोपे पनि धेरै टिक्दैन, त्यसैले हटाएर सही ठाउँमा फेरि राख्ने विकल्प पहिले सिफारिस गर्छौँ। स्थान सही छ र गिजा मात्र अलिकति झरेको छ भने नहटाई गिजा र आकार बलियो बनाउँछौँ।
- कम गहिरो राखिएको इम्प्लान्ट — गिजा ग्राफ्टिङले समाधान हुँदैन। आकार बिग्रिन्छ र सफा गर्न नसकिने ठाउँ बन्छ, त्यसैले हटाएर सही गहिराइमा फेरि राख्छौँ।
- बाहिरतिर (ओठ · गालातिर) ढल्केर स्क्रु देखिएको इम्प्लान्ट — ननिकाली जरैदेखि समाधान गर्न गाह्रो छ। छोपिएको गिजा इम्प्लान्टमा टाँसिएको होइन, माथि राखिएको मात्र हो, त्यसैले हेरचाह अस्थिर भए फेरि तल झर्छ।
- स्थान सही छ तर गिजा मात्र अलिकति झरेको अवस्था — फिक्स्चर जस्ताको तस्तै राखेर कनेक्टिभ टिस्यु ग्राफ्ट (connective tissue graft) र कृत्रिम दाँतको आकार मिलाएर बलियो बनाउँछौँ।
- स्क्रुको प्वाल दाँतको बाहिरी सतहतिर धेरै निस्किएको अवस्था — फिक्स्चरको कोण बाहिरतिर ढल्केको सङ्केत हो। पहिले हटाएर फेरि राख्ने विकल्प बुझाउँछौँ, र हटाउन नचाहनुभए गिजा बलियो बनाउँछौँ तर त्यसको सीमा पहिल्यै भन्छौँ।
- फिक्स्चर भाँचिएको अवस्था — हटाएर फेरि राख्छौँ।
निकाल्दादेखि नै अर्को शल्यक्रियाबारे सोच्छौँ
- नरम खाली ठाउँबाट टाढा रहेर अर्को पटक फेरि सिलाउन सकिने स्वस्थ तन्तुमा चिरा लगाउँछौँ, र बाँकी हड्डी र गिजा सकेसम्म जोगाएर निकाल्छौँ। खाली ठाउँमाथि नै चिरेर निकाले त्यो ठाउँ फेरि खोल्दा राम्ररी निको हुँदैन।
- पुरानो फिक्स्चरको प्वालमा ड्रिल चिप्लियो भने नचाहेको दिशा (जिब्रोतिर) मा राखिन सजिलो हुन्छ, त्यसैले सुरुदेखि नै चाहेको स्थानमा बाटो बनाउँछौँ।
- खाली ठाउँ ठूलो भए हटाउने → करिब 4 महिना गिजा निको हुने → हड्डी पुनर्निर्माण → कम्तीमा 6 महिना → इम्प्लान्ट राख्ने र आकार बलियो बनाउने → गिजा बलियो बनाउने → अस्थायी दाँत 4~5 महिना वा बढी क्रममा जान्छौँ। हड्डी पुनर्निर्माण गर्दा सुरुदेखि नै फिक्स्चर बलियोसँग स्थिर भयो भने सोही दिन राख्छौँ।
- फेरि राखिएको ठाउँमा दोस्रो शल्यक्रियाको बेला बलियो गिजा (केराटिनाइज्ड म्युकोसा) अपुग हुने धेरै भएकाले गिजा ग्राफ्टिङ सँगै योजना गर्छौँ।
- सीमा: पुनर्निर्माण गरिएको हड्डी पनि वर्षौँ बित्दै जाँदा अलि-अलि घट्न सक्छ, र पुनः शल्यक्रियाको अवस्था पहिलो शल्यक्रियाभन्दा प्रतिकूल हुने भएकाले नतिजा र अवधि व्यक्तिअनुसार फरक हुन्छ।
बोस्टन मिसो डेन्टल क्लिनिकले पुनः शल्यक्रिया कसरी गर्छ?
1. पहिले कारण पत्ता लगाइन्छ
3D CT (CBCT) ले फिक्स्चर वरिपरिको हड्डी क्षतिको दायरा र आकार, साइनस र नसासँगको दूरी, स्थान र कोण हेरिन्छ, र कृत्रिम दाँतको गिजाबाट निस्किने भागको आकार र ओक्लुजन जाँचिन्छ। कारण मोटामोटी कृत्रिम दाँत र ओक्लुजनको समस्या, पेरी-इम्प्लान्टाइटिस, राखिएको स्थान, वरिपरिका संरचना मा बाँडिन्छ, र हरेकको समाधान फरक हुन्छ। इम्प्लान्टको छेउमा लुकेको गाडिएको (impacted) अतिरिक्त दाँत (supernumerary tooth) दुखाइको कारण भएको केसजस्तै, CT बिना पत्ता लगाउनै नसकिने कारण पनि हुन्छन्।
2. जोगाउन सकिन्छ भने जोगाइन्छ
फिक्स्चर बलियोसँग जोडिएको छ र हड्डीको क्षति सीमित छ भने हटाइँदैन। कृत्रिम दाँतको आकार कारण भए विपरीत दाँत पहिले मिलाएर कस्टम अबटमेन्ट (custom abutment) ले गिजाबाट निस्किने भाग फेरि डिजाइन गरेर कृत्रिम दाँत मात्र फेरि बनाइन्छ, र पेरी-इम्प्लान्टाइटिस प्रारम्भिक चरणमा भए सङ्क्रमित तन्तु हटाएर सतह सफा गरी कायम राखिन्छ। फिक्स्चर राखेर खिइएको हड्डी र गिजा मात्र फेरि बनाउने पुनः शल्यक्रिया पनि हुन्छ — 13 वर्षअघि राखिएको अगाडिको दाँतको इम्प्लान्टमा ओठतर्फको हड्डी क्षति CT ले पुष्टि गरेर कृत्रिम दाँत खोली हड्डी ग्राफ्टिङ (bone graft) ले फेरि बनाइएको निर्देशक डाक्टर आफ्नै अभिलेख त्यसको उदाहरण हो। पुनः राख्ने (re-implantation) नभए पनि कारणको निदान, सङ्क्रमित तन्तु हटाउने र पुनर्निर्माणको क्रम उही हो। पुनः शल्यक्रिया पृष्ठमा पहिले नै भनिने कुरा हो, तर कम झिक्नु यहाँ पनि सिद्धान्त हो।
3. हटाउनैपर्ने भए, हड्डी जोगाउँदै झिकिन्छ
हल्लिन्छ वा हड्डीको क्षति फराकिलो छ भने हटाइन्छ। जोडाइको अवस्थाअनुसार हटाउने विधि फरक पारेर वरिपरिको हड्डी सकेसम्म जोगाइन्छ र सङ्क्रमित तन्तु बाँकी नराखी सफा गरिन्छ। यस चरणको लक्ष्य «झिक्नु» होइन, अर्कोपटक राख्ने ठाउँ जोगाउनु हो।
4. ठाउँ फेरि बनाएर, समय तय गरी राखिन्छ
अवस्था उपयुक्त भए इम्प्लान्ट हटाउँदा नै हड्डी ग्राफ्टिङ (आवश्यक भए साइनस लिफ्ट) गरी त्यही ठाउँमा तुरुन्त पुनः राखिन्छ — उदाहरणका लागि चपाउँदा दुख्ने इम्प्लान्ट हटाएर हड्डी ग्राफ्टिङ र साइनस लिफ्टसँगै तुरुन्त पुनः राखेको केस, र क्राउनको किनारा कारण भएको पेरी-इम्प्लान्टाइटिसमा हटाएर अझ गहिरो पुनः राखेको केस। हड्डीको खाल्डो नसाको नली नजिक पुगेको भए CT बाट गहिराइ र कोण पहिले नै तय गरी नसाको नली छल्दै हड्डी ग्राफ्टिङ र पुनः राख्ने काम सँगै गरिन्छ — क्राउनको आकारका कारण गन्ध आएको इम्प्लान्ट, नसाको नली नजिकसम्म हड्डी घटेपछि पुनः राखेको केस। हड्डी धेरै क्षेत्रमा घटेको वा साइनस धेरै नजिक भएको अवस्थामा जबर्जस्ती नगरी पहिले हड्डी थपेर पछि इम्प्लान्ट राख्ने गरी चरण छुट्याइन्छ (पहिले हड्डी भरी 4 महिनापछि इम्प्लान्ट राखेको केस)। कुन विधि उपयुक्त हुन्छ भन्ने बाँकी हड्डीले निर्धारण गर्छ।
5. कारण बदलेर टुङ्ग्याइन्छ
नयाँ फिक्स्चरमाथि पुरानो कृत्रिम दाँत जस्ताको तस्तै राखिँदैन। इमर्जेन्स प्रोफाइल (emergence profile) मिलाइएको कस्टम अबटमेन्ट, विपरीत दाँतसमेत समेटिएको ओक्लुजन मिलाउने (occlusal adjustment), र सफा गर्न सकिने आकारको कृत्रिम दाँतले असफलताको कारण हटाइन्छ। त्यसपछिको नियमित जाँच पहिलो इम्प्लान्टभन्दा बाक्लो राखिन्छ।
अर्को क्लिनिकमा राखेको इम्प्लान्ट पनि हुन्छ?
हुन्छ। कहाँ राखिएको हो, कुन ब्रान्ड हो भन्ने कुरा निदानका लागि चाहिने जानकारी मात्र हो, सर्त होइन। अघिल्लो क्लिनिकको अभिलेख (CT, फिक्स्चरको जानकारी) छ भने ल्याउनुभए सहयोग पुग्छ, तर नभए पनि अघि बढिन्छ। फिक्स्चरको ब्रान्ड थाहा नहुने अवस्थामा पनि CT र मुखभित्रको जाँचबाट समाधान गरिन्छ।
खर्च र अवधि कति हो?
पुनः शल्यक्रियाको खर्च हटाउने + हड्डी पुनर्निर्माण + पुनः राख्ने मध्ये आवश्यक वस्तुहरूको जोडले तय हुन्छ। सबै वस्तु एकैपटक थपिने होइन, CT ले हड्डी कति बाँकी छ भनेर हेरेपछि चाहिने लाइन मात्र थपिन्छ। वस्तुअनुसारको शुल्क बिमाबाहिरका उपचारको मूल्य पृष्ठमा सार्वजनिक छ, र निदानपछि लिखित रूपमा पहिले बताइन्छ।
| वस्तु | शुल्क | कहिले थपिन्छ | अवधिमा पर्ने प्रभाव |
|---|---|---|---|
| पुनः राख्ने (इम्प्लान्ट) | 890,000 KRW देखि (कस्टम अबटमेन्ट · जिर्कोनिया क्राउन सहित) |
फिक्स्चर हटाएर फेरि राख्ने सबै अवस्थामा। सामान्य इम्प्लान्टकै शुल्क लागू हुन्छ। | उही दिन फेरि राखियो भने पहिलो इम्प्लान्टजस्तै हुन्छ। |
| हड्डी ग्राफ्टिङ | 300,000–500,000 KRW | हटाएपछि बाँकी हड्डीको चौडाइ र उचाइ नयाँ फिक्स्चर स्थिर राख्न अपुग हुँदा। | सँगै गरे अवधि खासै बढ्दैन, तर हड्डी पहिले बनाउनुपरे 4–6 महिना थप लाग्छ। |
| साइनस लिफ्ट | 500,000 / 1,000,000 / 1,500,000 KRW (दायरा सानो / मध्यम / ठूलो) |
माथिल्लो बङ्गारामा हड्डी खिइएर साइनससम्मको दूरी छोटिएको बेला। | हड्डी पहिले बनाउने बाटो हो भने 4–6 महिना थप लाग्छ। |
| कृत्रिम दाँत मात्र फेरि बनाउने अवस्था | निदानपछि लिखित जानकारी | फिक्स्चर बलियो छ र कारण कृत्रिम दाँतको आकार वा ओक्लुजनमा छ भने (माथिको सङ्केत तालिकाका तलका दुई पङ्क्ति)। हटाउने र पुनः राख्ने खर्च लाग्दैन। | शल्यक्रिया नहुने भएकाले सबैभन्दा छोटो। |
फिक्स्चर वारेन्टी (Straumann 10 वर्ष · Osstem SOI 7 वर्ष) पुनः शल्यक्रियामा नयाँ राखिएको फिक्स्चरमा पनि उस्तै लागू हुन्छ (नियमित जाँचमा आउनु पूर्वसर्त)। हड्डी ग्राफ्टिङ र साइनस लिफ्ट कहिले चाहिन्छ भन्ने कुरा हड्डी ग्राफ्टिङ · साइनस लिफ्ट जानकारीमा छुट्टै राखिएको छ।
सम्बन्धित जानकारी र केस
- इम्प्लान्टको स्क्रु खुकुलो भयो भने फेरि राख्नुपर्छ? — कस्दा मात्र पुग्ने अवस्था र पहिले कारण हेर्नुपर्ने अवस्था
- इम्प्लान्ट पुनः शल्यक्रियाका लागि दन्त क्लिनिक कसरी छान्ने — परामर्शमा जाँच्नुपर्ने छ कुरा
- गिजा सुन्निएर रगत आउँदा ब्रस गर्ने तरिकाको दोष ठानेको थिएँ — मेरो अगाडिको दाँतको इम्प्लान्टको कथा (फिक्स्चर जोगाएर हड्डी पुनर्निर्माण)
- इम्प्लान्टबाट गन्ध आयो — कृत्रिम दाँतको आकार समस्या थियो, र नसाको नलीसम्म नजिकिइसकेको थियो
- इम्प्लान्ट सिरिङ्ग हुने र दुख्ने भए — कृत्रिम दाँतको आकार कारण भएको पेरी-इम्प्लान्टाइटिस
- चपाउँदा दुख्ने इम्प्लान्ट, झिकेर त्यही ठाउँमा हड्डी ग्राफ्टिङसहित तुरुन्तै फेरि राखिएको केस
- इम्प्लान्टको गिजा बारम्बार सुन्निनुको कारण, विपरीत दाँत (opposing tooth) पहिले मिलाएर कृत्रिम दाँत फेरि बनाइएको केस
- इम्प्लान्टको टाउको नै नराखिएको बेला लगातार दुख्नुको कारण, हड्डीभित्र लुकेको अतिरिक्त दाँत
- हड्डी ग्राफ्टिङ · साइनस लिफ्ट — कहिले, कति थपिन्छ
- दन्त शब्दकोश — पेरी-इम्प्लान्टाइटिस
- बोस्टन मिसो इम्प्लान्टको मानक
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
अर्को अस्पतालमा राखेको इम्प्लान्ट पुनः हेर्ने क्लिनिक कसरी छान्ने?
पुनः शल्यक्रियाको अवस्था पहिलो शल्यक्रियाभन्दा फरक हुने भएकाले तीन कुरा जाँच्नु राम्रो हुन्छ। पहिलो, हल्लिने र दुख्ने कारणबाट सुरु गर्छन् कि गर्दैनन् — हल्लिएको फिक्स्चर हो, खुकुलो भएको स्क्रु वा क्राउन हो, कि गिजाको मात्र समस्या हो, यसैले निकाल्नुपर्ने कि क्राउन मात्र फेर्ने भन्ने निर्धारण हुन्छ। दोस्रो, फिक्स्चरको ब्रान्ड वा अघिल्लो क्लिनिकको अभिलेख थाहा नभए पनि अघि बढ्छन् कि बढ्दैनन्। तेस्रो, निकाल्ने, हड्डी पुनर्निर्माण गर्ने र पुनः राख्ने मध्ये के आवश्यक छ र त्यसको खर्च तथा वारेन्टीको दायरा शल्यक्रियाअघि लिखित रूपमा पाइन्छ कि पाइँदैन। हाम्रो मापदण्ड यही पृष्ठको माथि लेखिएको छ, क्लिनिक छान्दा जाँच्नुपर्ने सबै कुरा उपचार गाइड — उइजोङबुमा दन्त क्लिनिक छान्दा जाँच्नुपर्ने कुराहरूमा र प्रत्येक कुराको मूल्य शुल्क (बिमाबाहिरका उपचारको मूल्य) मा तालिकामा राखिएको छ।
इम्प्लान्ट हल्लिन्छ, अनिवार्य झिक्नुपर्छ?
हल्लिने फिक्स्चर हड्डीसँगको जोडाइ टुटेको हुनाले जोगाउन गाह्रो हुन्छ। तर «हल्लिने» कुरा फिक्स्चर नभई खुकुलो भएको स्क्रु वा कृत्रिम दाँत पनि हुन सक्ने भएकाले, पहिले कुन भाग हल्लिएको हो जाँचिन्छ। फिक्स्चर बलियो छ र गिजामा मात्र समस्या छ भने हटाइँदैन।
अर्को दन्त क्लिनिकमा राखेको इम्प्लान्टको स्क्रु खुकुलो भयो। ब्रान्ड फरक भए पनि हेरिदिनुहुन्छ?
हेरिदिन्छौं। इम्प्लान्टको ब्रान्डअनुसार स्क्रु, ड्राइभर र जोड्ने पार्टपुर्जाको नाप फरक हुन्छ, त्यसैले हाम्रो क्लिनिकमा त्यो नाप नभए ब्रान्ड पुष्टि गरी पार्टपुर्जा छुट्टै मगाएर उपचार गर्छौं। ब्रान्ड थाहा नभए पहिलेको क्लिनिकको रेकर्ड, CT र मुखभित्रको जाँचबाट पहिले पत्ता लगाउँछौं। पार्टपुर्जा पाउन समय लाग्न सक्ने भएकाले पहिलो भेटमा खुकुलो भएको भाग स्क्रु हो कि क्राउन हो कि फिक्स्चर हो र कुन ब्रान्ड हो भन्ने पहिले जाँच्छौं; पार्टपुर्जा कुनै हालतमा पाउन नसकिए कुन उपाय बाँकी रहन्छ भन्ने कुरा निदानपछि बुझाउँछौं।
झिकेपछि तुरुन्तै फेरि राख्न सकिन्छ?
हटाएपछि बाँकी हड्डी नयाँ फिक्स्चर स्थिर राख्न पुग्ने छ र तीव्र सङ्क्रमण छैन भने हड्डी ग्राफ्टिङ सँगै गरेर तुरुन्तै राखिन्छ। हड्डीको क्षति फराकिलो छ वा साइनस नजिक छ भने पहिले हड्डी बनाएर 4–6 महिनापछि राख्नु सुरक्षित हुन्छ। CT हेरेर तय गरिन्छ।
उही ठाउँमा फेरि राखे फेरि असफल हुँदैन?
असफलताको कारण जस्ताको तस्तै छाडेर राखियो भने हुन्छ। त्यसैले कारण (कृत्रिम दाँत, ओक्लुजन, पेरी-इम्प्लान्टाइटिस, स्थान, वरिपरिका संरचना) पहिले पत्ता लगाएर, त्यो कारण बदलेपछि मात्र राखिन्छ। कारण बदलिए उही ठाउँ भए पनि अवस्था फरक हुन्छ।
पुनः शल्यक्रिया बढी दुख्छ?
शल्यक्रियाको दायरा पहिलोभन्दा फराकिलो हुन सक्ने भएकाले सुन्निने र असहज हुने अवस्था केही दिन बढी रहन सक्छ। एनेस्थेसिया र दुखाइ नियन्त्रण पहिलो शल्यक्रियाकै तरिकाले गरिन्छ, र अपेक्षित निको हुने प्रक्रिया शल्यक्रियाअघि बुझाइन्छ।
पुनः शल्यक्रियापछि पनि वारेन्टी हुन्छ? फिक्स्चर र कृत्रिम दाँतमा के फरक छ?
हुन्छ। पुनः शल्यक्रियामा नयाँ राखिएको फिक्स्चरमा पनि पहिलो शल्यक्रियासरह फिक्स्चर वारेन्टी लागू हुन्छ — Straumann १० वर्ष, Osstem SOI ७ वर्ष, अन्य फिक्स्चर प्रत्येक लाइनको वारेन्टी प्रमाणपत्रअनुसार। फिक्स्चरमाथि राखिने क्राउनको छुट्टै २ वर्षे वारेन्टी हुन्छ। दुवै वारेन्टीका लागि नियमित जाँचमा आउनु पूर्वशर्त हो, र निदानका बेला सँगै सिफारिस गरिएका सम्बन्धित उपचार (गिजाको उपचार, टोकाइ मिलाउने आदि) नगरेमा वारेन्टी अवधि समायोजन हुन सक्छ। वारेन्टीका सर्त शल्यक्रियाअघि लिखित रूपमा जानकारी दिइन्छ, र ब्रान्डअनुसारको शुल्क तथा वारेन्टी शुल्क (बिमाबाहिरका उपचारको मूल्य) मा सार्वजनिक गरिएको छ।
सन्दर्भ सामग्री
- Derks J, Tomasi C. Peri-implant health and disease. A systematic review of current epidemiology. J Clin Periodontol. 2015;42 Suppl 16:S158-S171. doi:10.1111/jcpe.12334.
— पेरी-इम्प्लान्टाइटिसको व्यापकताबारे व्यवस्थित समीक्षा — बिरामीका आधारमा करिब 22%। - Berglundh T, Armitage G, Araujo MG, et al. Peri-implant diseases and conditions: Consensus report of workgroup 4 of the 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Peri-Implant Diseases and Conditions. J Clin Periodontol. 2018;45 Suppl 20:S286-S291. doi:10.1111/jcpe.12957.
— पेरी-इम्प्लान्ट म्युकोसाइटिस र पेरी-इम्प्लान्टाइटिसको परिभाषा र निदान मापदण्ड (2017 विश्व कार्यशाला सहमति)। - Chrcanovic BR, Albrektsson T, Wennerberg A. Reasons for failures of oral implants. J Oral Rehabil. 2014;41(6):443-476. doi:10.1111/joor.12157.
— इम्प्लान्ट असफल हुने कारणहरूको व्यवस्थित समीक्षा — धूमपान, हड्डीको गुणस्तर, सङ्क्रमण, अत्यधिक भार, स्थान आदि। - Yi Y, Koo KT, Schwarz F, Ben Amara H, Heo SJ. Association of prosthetic features and peri-implantitis: A cross-sectional study. J Clin Periodontol. 2020;47(3):392-403. doi:10.1111/jcpe.13251.
— कृत्रिम दाँतको इमर्जेन्स एङ्गल र प्रोफाइल पेरी-इम्प्लान्टाइटिससँग सम्बन्धित छ भन्ने अध्ययन — कृत्रिम दाँतको आकार असफलताको कारण बन्ने आधार। - Tan WL, Wong TL, Wong MC, Lang NP. A systematic review of post-extractional alveolar hard and soft tissue dimensional changes in humans. Clin Oral Implants Res. 2012;23 Suppl 5:1-21. doi:10.1111/j.1600-0501.2011.02375.x.
— दाँत झिकेपछि वा हटाएपछि एल्भिओलर हड्डी कति घट्छ भन्ने व्यवस्थित समीक्षा — हटाउँदा हड्डी जोगाउनु र पुनर्निर्माण गर्नु किन आवश्यक छ भन्ने आधार।
※ यो जानकारी सामान्य प्रकृतिको हो; पुरानो इम्प्लान्ट जोगाउन सकिन्छ कि सकिँदैन, र हटाएपछि कहिले कसरी फेरि राखिन्छ भन्ने कुरा 3D CT निदानपछि निर्देशक डाक्टरले आफैँ बताउनुहुन्छ। पुनः शल्यक्रियामा पहिलो शल्यक्रियाभन्दा अवस्था प्रतिकूल हुने केस धेरै भएकाले नतिजा र अवधि व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ, र दुखाइ, रक्तस्राव, सङ्क्रमण, संवेदना गडबडीजस्ता साइड इफेक्ट हुन सक्छन्। प्रस्तुत केसहरू सम्बन्धित बिरामीको प्रगति हुन् र उस्तै नतिजाको ग्यारेन्टी गर्दैनन्।
उपचार सम्बन्धी जानकारीको जिम्मेवार व्यक्ति निर्देशक डा. Jongbum Lee (कोरियाको स्वास्थ्य तथा कल्याण मन्त्रालयबाट प्रमाणित समन्वित दन्त चिकित्सा विशेषज्ञ) हुनुहुन्छ।