अगाडिका दाँतको इम्प्लान्ट
अगाडिको दाँतको इम्प्लान्टमा «राख्नु» भन्दा «कस्तो देखिन्छ» नै नतिजा हो। बङ्गारा (पछाडिको दाँत) राम्ररी टोकियो भने सफल मानिन्छ, तर अगाडिको दाँतमा गिजाको रेखा छेउको दाँतसँग मिल्छ कि मिल्दैन, क्राउन गिजाबाट स्वाभाविक रूपमा उठ्छ कि उठ्दैन, हाँस्दा देखिन्छ कि देखिँदैन भनेर जाँचिन्छ। त्यसैले बोस्टन मिसो डेन्टल क्लिनिक, उइजोङबुले अगाडिको दाँतको इम्प्लान्टलाई अन्तिम कृत्रिम दाँतको आकारबाट उल्टो गणना गरी राख्ने स्थान, गहिराइ र कोण तय गर्छ, र आवश्यक हड्डी र गिजा सँगै बनाउँछ।
अगाडिका दाँतको इम्प्लान्ट बङ्गाराभन्दा कसरी फरक छ?
- बाहिरी हड्डी पातलो हुन्छ। दाँत झिकेपछि यो हड्डी पहिले गल्छ र गिजा बस्छ, र त्यसै राख्दा क्राउनमाथिको गिजा गाढा वा बसेको देखिन्छ। यही कारणले हड्डी ग्राफ्टिङ (bone graft) र नरम तन्तु ग्राफ्टिङ (soft tissue graft) प्रायः आवश्यक हुन्छ।
- गिजाको मोटाइले नतिजा निर्धारण गर्छ। गिजा पातलो भए फिक्स्चर (fixture) को धातुको रङ छायाजस्तो देखिन सक्छ, त्यसैले आवश्यक परे तालुबाट गिजा सारेर मोटाइ बनाइन्छ (गिजा ग्राफ्टिङ जानकारी)।
- राख्ने स्थानमा गल्तीको सहनशीलता सानो हुन्छ। 1–2mm को फरकले गिजाको रेखा र क्राउनको आकारमा देखिन्छ। 3D CT (CBCT) र अन्तिम कृत्रिम दाँतको डिजाइन मिलाएर स्थान तय गरिन्छ।
- इमर्जेन्स प्रोफाइल (emergence profile) — गिजाभित्रबाट क्राउन निस्कने बक्र रेखा। यो बक्र रेखालाई छेउका दाँतसँग मिलाउन कस्टम अबटमेन्ट (custom abutment) चाहिन्छ, तब मात्र स्वाभाविक देखिन्छ। बनिबनाउ अबटमेन्ट (abutment) ले सीमितता ल्याउने भएकाले बोस्टन मिसो डेन्टल क्लिनिकले कस्टम अबटमेन्टलाई आधारभूत रूपमा समावेश गर्छ।
दाँत झिकेकै दिन राख्ने (एकै दिनको इम्प्लान्ट): दाँत झिकेकै दिन तुरुन्तै राख्न सकिन्छ?
सर्त मिले सकिन्छ। दाँत झिकेकै दिन तुरुन्तै इम्प्लान्ट राख्ने दाँत झिकेकै दिन राख्ने (immediate implant placement) विधि, जसलाई प्रायः “एकै दिनको इम्प्लान्ट” भनिन्छ, अगाडिको दाँतका लागि विशेष फाइदाजनक हुन्छ। इम्प्लान्ट राख्ने दिन र दाँत जडान गर्ने दिन फरक हुन सक्छ (तल सोही दिन अस्थायी दाँत हेर्नुहोस्)। हड्डी र गिजा घट्नुअघि नै राखिने भएकाले आकार जोगिन्छ र उपचार अवधि छोटिन्छ। सर्त भनेको दाँत झिकेको ठाउँको हड्डी फिक्स्चर स्थिर राख्न पुग्ने र तीव्र सूजन नभएको अवस्था हो। ठोक्किएर जरासम्मै भाँचिएको तल्लो अगाडिको दाँत झिक्नेबित्तिकै राखिएको केस यसको उदाहरण हो। पछाडिको बङ्गारा दाँत (मोलार) पनि सर्त मिले झिकेकै दिन तुरुन्तै राखिन्छ (माथिल्लो मोलार झिकेकै दिन हड्डी ग्राफ्टिङसँगै इम्प्लान्ट राखिएको केस)। सूजन ठूलो वा हड्डी अपुग भए पहिले ठाउँ बनाएर राख्नु सुरक्षित हुन्छ। दाँत झिकेकै दिन राख्दा गिजाको मोटाइ सँगै बढाउनुको कारण र पहिले हड्डी बनाउने मापदण्ड गिजा ग्राफ्टिङ जानकारी र हड्डी ग्राफ्टिङ जानकारीमा राखिएको छ।
उपचारको अवधिभर अगाडिको दाँत बिना नै बस्नुपर्छ?
होइन। सर्त मिले राखेकै दिन अस्थायी दाँत जडान गरिन्छ (अगाडिको दाँतको सोही दिन अस्थायी दाँत 100,000 KRW)। हड्डीको गुणस्तर (bone quality) वा ओक्लुजन (occlusion) को सम्बन्धअनुसार गाह्रो भएको अवस्थामा निकाल्न मिल्ने अस्थायी दाँत वा छेउको दाँतमा जोड्ने अस्थायी कृत्रिम दाँतले खाली नछोड्ने गरिन्छ। अस्थायी दाँत हेर्नका लागि पनि हो, तर गिजाको आकारलाई अन्तिम क्राउनअनुसार मिलाउने भूमिका पनि खेल्छ।
प्रक्रिया कस्तो हुन्छ?
- निदान · डिजाइन — 3D CT, मुखको स्क्यान, अनुहार र ओठको रेखाको तस्बिरबाट अन्तिम क्राउनको आकार पहिले डिजाइन गरिन्छ।
- राख्ने (+हड्डी ग्राफ्टिङ · नरम तन्तु ग्राफ्टिङ) — डिजाइनबाट उल्टो गणना गरिएको स्थानमा राखिन्छ, र आवश्यक भए एकैसाथ हड्डी र गिजा बनाइन्छ।
- अस्थायी दाँत — सोही दिन वा निको भएपछि जडान गरी गिजाको आकार मिलाइन्छ।
- कस्टम अबटमेन्ट र अन्तिम क्राउन — गिजा बसेपछि इमर्जेन्स प्रोफाइल मिलाइएको अबटमेन्ट र जिर्कोनिया क्राउन लगाइन्छ।
- नियमित जाँच।
ब्रिजको सट्टा इम्प्लान्ट सिफारिस गरिने अवस्था के हो?
अगाडिको एउटा दाँत नभएको बेला दुवैतर्फका दाँत काटेर ब्रिज गर्ने तरिका पनि छ, तर दुवैतर्फका दाँत स्वस्थ भए नकाट्ने इम्प्लान्टलाई पहिले विचार गरिन्छ। ब्रिजमा खाली ठाउँको हड्डी लगातार घट्दै गएर समयसँगै गिजा र ब्रिजबीच खाली देखिन सक्छ। अगाडिको ब्रिज बारम्बार खुस्किएको कारण फेरि जरैदेखि हेरिएको केस हेर्नुहोस्। त्यसको विपरीत, दुवैतर्फ पहिल्यै क्राउन गरिएको वा रुट क्यानल गरिएको दाँत भए ब्रिज उपयुक्त हुन सक्छ।
अगाडिका दुई दाँत छैनन् भने इम्प्लान्ट पनि दुईवटै चाहिन्छ?
जरुरी छैन। दुई इम्प्लान्ट छेउछाउ राख्दा तिनका बीचको गिजा (दाँतबीचको पापिला, interdental papilla) प्राकृतिक दाँतबीच जस्तो पूरा भरिन गाह्रो हुन्छ, त्यसैले कालो खाली ठाउँ (ब्ल्याक ट्राइएंगल, black triangle) रहन सक्छ। त्यसैले अगाडिका दुई दाँत नहुँदा एउटा इम्प्लान्ट राखेर छेउमा दाँतको आकारको कृत्रिम दाँत (पोन्टिक, pontic) जोड्ने तरिका पनि सँगै विचार गर्छौं।
- छेउछाउका दुई इम्प्लान्टबीच गिजा हड्डीमाथि औसत करिब 3.4 मिमी उचाइसम्म उठेको थियो।[4]
- तुलनाका लागि, प्राकृतिक दाँतबीच दाँत छुने बिन्दुदेखि हड्डीसम्मको दूरी 5 मिमी वा कम हुँदा 98% मा गिजाले खाली ठाउँ भर्यो, तर 6 मिमीमा 56% र 7 मिमी वा बढीमा 27% वा कममा झर्यो।[5]
- सीमा: पोन्टिकतर्फको गिजाको आकार अस्थायी दाँतले केही महिनासम्म मिलाउनुपर्छ, र आवश्यक भए गिजा प्रत्यारोपण थपिन्छ। चपाउने बल एउटै इम्प्लान्टले थाम्ने भएकाले दाँतको मिलान पनि हेर्छौं।
सम्बन्धित जानकारी र केस
- अगाडिको एउटा दाँत नहुँदा छेउको दाँतमा पखेटाले टाँसिने MINISH ब्रिज कहाँसम्म उपयुक्त हुन्छ?
- बोस्टन मिसो इम्प्लान्टको मानक — कृत्रिम दाँत अध्याय
- हड्डी ग्राफ्टिङ · साइनस लिफ्ट (sinus lift)
- गिजा ग्राफ्टिङ — फ्री जिन्जिभल ग्राफ्ट · कनेक्टिभ टिस्यु ग्राफ्ट
- गिजा सुन्निएर रगत बगेको दाँत माझ्दा भएको हो भन्ठानेकी थिएँ — मेरो अगाडिको दाँतको इम्प्लान्ट कथा
- सौन्दर्य पुनर्स्थापना
- बिमाबाहिरका उपचारको मूल्य — इम्प्लान्ट
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
अगाडिका दाँतको इम्प्लान्ट छुट्टै देखिन्छ?
गिजाको बाक्लोपन र स्थिति ठीकसँग बनाइयो भने छेउको दाँतसँग छुट्याउन गाह्रो हुन्छ। यसको विपरीत हड्डी र गिजा नबनाई राखियो भने गिजा गाढा देखिन्छ वा बस्छ र छिट्टै देखिन्छ। निदानको बेलामा कुन अवस्था हो भनेर पहिले नै बताइन्छ।
अगाडिका दाँतको इम्प्लान्टको मूल्य बङ्गाराभन्दा फरक हुन्छ?
आधार शुल्क (890,000 KRW देखि, कस्टम अबटमेन्ट र जिर्कोनिया क्राउन सहित) उस्तै हो। हड्डी ग्राफ्टिङ, नरम तन्तु ग्राफ्टिङ, सोही दिन अस्थायी दाँत आवश्यक भएमा त्यो शुल्क थपिन्छ, र शल्यक्रिया अगाडि लिखित रूपमा जानकारी दिइन्छ।
अवधि कति लाग्छ?
दाँत झिकेकै दिन इम्प्लान्ट राख्न र सोही दिन अस्थायी दाँत सम्भव भए 3–4 महिनाभित्र अन्तिम क्राउनसम्म पुग्ने अवस्था धेरै हुन्छ, र हड्डी र गिजा चरणबद्ध रूपमा बनाउनुपर्यो भने 6 महिनाभन्दा बढी पनि लाग्न सक्छ। निदानपछि अपेक्षित तालिका बताइन्छ।
सन्दर्भ सामग्री
मुख्य पाठको जाँच क्रम र उपचार दिशा बोस्टन मिसो डेन्टल क्लिनिकको मानक हो, र कारण, संयन्त्र र उपचार प्रभावकारिता तलका सन्दर्भ सामग्रीमा आधारित छन्।
- Chen ST, Buser D. Esthetic outcomes following immediate and early implant placement in the anterior maxilla—a systematic review. Int J Oral Maxillofac Implants. 2014;29 Suppl:186-215. doi:10.11607/jomi.2014suppl.g3.3.
— अगाडिको दाँत तुरुन्तै र चाँडो राख्दाको सौन्दर्य नतिजा र सर्तहरू। - Thoma DS, Buranawat B, Hämmerle CH, Held U, Jung RE. Efficacy of soft tissue augmentation around dental implants and in partially edentulous areas: a systematic review. J Clin Periodontol. 2014;41 Suppl 15:S77-S91. doi:10.1111/jcpe.12220.
— इम्प्लान्ट वरिपरि नरम तन्तु ग्राफ्टिङको प्रभावकारिता — गिजाको मोटाइले नतिजा निर्धारण गर्ने आधार। - Buser D, Chappuis V, Belser UC, Chen S. Implant placement post extraction in esthetic single tooth sites: when immediate, when early, when late? Periodontol 2000. 2017;73(1):84-102. doi:10.1111/prd.12170.
— अगाडिको दाँत झिकेपछि राख्ने समय निर्धारण गर्ने मापदण्ड। - Tarnow D, Elian N, Fletcher P, Froum S, Magner A, Cho SC, et al. Vertical distance from the crest of bone to the height of the interproximal papilla between adjacent implants. J Periodontol. 2003;74(12):1785-1788. doi:10.1902/jop.2003.74.12.1785.
— छेउछाउका इम्प्लान्टबीचको गिजाको उचाइ (औसत करिब 3.4 मिमी)। - Tarnow DP, Magner AW, Fletcher P. The effect of the distance from the contact point to the crest of bone on the presence or absence of the interproximal dental papilla. J Periodontol. 1992;63(12):995-996. doi:10.1902/jop.1992.63.12.995.
— प्राकृतिक दाँतबीच छुने बिन्दुदेखि हड्डीसम्मको दूरी र गिजाले खाली ठाउँ भर्ने दर।
※ यो जानकारी सामान्य प्रकृतिको हो; लागू हुने वा नहुने र तरिका 3D CT निदानपछि निर्देशक डाक्टर आफैँले जानकारी दिनुहुन्छ। इम्प्लान्ट शल्यक्रियामा व्यक्तिपिच्छे दुखाइ, रगत बग्ने, सङ्क्रमण, सुन्न नपाउने जस्ता साइड इफेक्ट हुन सक्छन्, र उपचारको नतिजा र अवधि मुखको अवस्थाअनुसार फरक हुन्छ। देखाइएको शुल्क आधारभूत मूल्य हो; विस्तृत वस्तुहरू बिमाबाहिरका उपचारको मूल्यमा हेर्नुहोस्।
उपचार सम्बन्धी जानकारीको जिम्मेवार व्यक्ति निर्देशक डा. Jongbum Lee (कोरियाको स्वास्थ्य तथा कल्याण मन्त्रालयबाट प्रमाणित समन्वित दन्त चिकित्सा विशेषज्ञ) हुनुहुन्छ।
Minish