Khi hàm đau hoặc phát ra tiếng kêu

Name: Khi hàm đau hoặc phát ra tiếng kêu
Creator: Jongbum Lee

Triệu chứng ở hàm xuất hiện do sự kết hợp của vấn đề khớp, vấn đề cơ, và thói quen nhai hoặc khớp cắn (occlusion). Cách xử lý khác nhau — từ trường hợp chỉ có tiếng kêu mà không đau, đến hàm cứng mỏi mỗi sáng, hay miệng không há được tốt. Nha khoa Boston Miso Uijeongbu xác định nguyên nhân trước rồi mới quyết định điều trị — không phải cứ có tiếng kêu là khuyên đeo khí cụ ngay.

Khi hàm đau hoặc phát ra tiếng kêu, nguyên nhân thường gặp là gì?

Lệch vị trí đĩa khớp — tiếng "tách" khi há hoặc ngậm miệng. Nếu không đau, đôi khi chỉ theo dõi.
Mỏi, căng cơ nhai (masticatory muscle) — nghiến răng (bruxism) hoặc cắn chặt hàm gây cứng hàm và đau thái dương vào buổi sáng. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất.
Vấn đề khớp cắn — mão răng cao, hoặc thói quen chỉ nhai một bên do để mất răng lâu không xử lý, gây áp lực lên hàm.
Viêm khớp, chấn thương — viêm ở chính khớp. Đau trước tai khi nhai và miệng khó há.
Đau lan từ răng khôn hoặc viêm răng — đôi khi tưởng là vấn đề ở hàm nhưng thực ra nguyên nhân là ở răng.

Những điều nên tự kiểm tra tại nhà trước?

Tiếng kêu so với đau — chỉ có tiếng kêu, có đau, hay khó há miệng.
Thời điểm trong ngày — nặng vào buổi sáng thường do nghiến răng, cắn chặt hàm; nặng vào buổi tối thường do thói quen ban ngày (chống cằm, nhai một bên).
Độ há miệng — ba ngón tay đặt dọc có vừa không. Nếu không vừa là hạn chế há miệng.
Bên nhai — nếu chỉ nhai một bên, vì sao (răng đau, răng mất).

Cho đến khi kiểm tra, tránh đồ ăn cứng hoặc dai, kẹo cao su, ngáp to, chống cằm. Chườm ấm phù hợp với cứng mỏi, chườm lạnh phù hợp với đau cấp tính.

Tại phòng khám sẽ kiểm tra những gì?

Chúng tôi kiểm tra mức độ và đường đi khi há miệng, tiếng kêu ở khớp, vị trí đau khi ấn vào cơ, và xem hình dạng khớp cùng tình trạng răng, răng khôn bằng phim toàn cảnh và CT 3D (CBCT). Giấy cắn cho biết răng nào chạm trước, và kiểu mòn cho biết có nghiến răng hay không. Trọng tâm ở bước này là loại trừ khả năng nguyên nhân là do răng chứ không phải khớp thái dương hàm (temporomandibular joint).

Hướng điều trị khác nhau thế nào tùy nguyên nhân?

Căng cơ, nghiến răng → Chỉnh thói quen sinh hoạt, chườm ấm, và nếu cần dùng khí cụ ban đêm (splint) để phân tán lực. Chi tiết có trong trang điều trị khớp thái dương hàm.
Vấn đề đĩa khớp → Theo dõi nếu không đau; dùng khí cụ và vật lý trị liệu nếu có đau.
Nguyên nhân do khớp cắn → Điều chỉnh mão răng cao, phục hình răng đã mất. Như trong ca cân bằng khớp cắn bằng hàm giả ở trên và implant ở dưới, việc khôi phục cân bằng nhai đôi khi cũng giúp giảm triệu chứng ở hàm.
Nguyên nhân do răng, răng khôn → Điều trị răng liên quan.

Đừng trì hoãn trong những trường hợp này

Miệng đột nhiên không há hoặc không ngậm được.
Đau trước tai khi nhai kéo dài hơn 2 tuần.
Răng, nướu đau cùng với hàm — có thể là viêm răng.

Dịch vụ · ca điều trị liên quan

Câu hỏi thường gặp

Hàm chỉ phát ra tiếng kêu, có cần điều trị không?

Nếu không đau hay hạn chế há miệng, thường chỉ theo dõi diễn biến. Tuy nhiên nếu bắt đầu đau kèm tiếng kêu hoặc có cảm giác vướng, cần kiểm tra.

Có nhất thiết phải đeo khí cụ không?

Được dùng để phân tán lực khi nguyên nhân là căng cơ hoặc nghiến răng. Nếu nguyên nhân là khớp cắn hoặc răng, chúng tôi giải quyết phần đó trước. Chỉ khuyên dùng khi thăm khám cho thấy cần thiết.

Khớp thái dương hàm được khám ở khoa nào?

Được chẩn đoán và điều trị tại phòng khám nha khoa. Nếu biến dạng khớp lớn hoặc cần thiết, chúng tôi sẽ giới thiệu bạn đi hội chẩn.

Tài liệu tham khảo

Trình tự kiểm tra và hướng điều trị trong bài là tiêu chuẩn của Nha khoa Boston Miso; nguyên nhân, cơ chế và hiệu quả điều trị dựa trên các tài liệu dưới đây.

Schiffman E, Ohrbach R, Truelove E, et al. Diagnostic Criteria for Temporomandibular Disorders (DC/TMD) for Clinical and Research Applications. J Oral Facial Pain Headache. 2014;28(1):6-27. doi:10.11607/jop.1151.
— Tiêu chuẩn chẩn đoán quốc tế cho rối loạn khớp thái dương hàm — phân biệt nguyên nhân khớp và cơ.
Lobbezoo F, Ahlberg J, Raphael KG, et al. International consensus on the assessment of bruxism: Report of a work in progress. J Oral Rehabil. 2018;45(11):837-844. doi:10.1111/joor.12663.
— Đồng thuận quốc tế về đánh giá nghiến răng, cắn chặt hàm.
Al-Ani MZ, Davies SJ, Gray RJ, Sloan P, Glenny AM. Stabilisation splint therapy for temporomandibular pain dysfunction syndrome. Cochrane Database Syst Rev. 2004;(1):CD002778. doi:10.1002/14651858.CD002778.pub2.
— Đánh giá Cochrane cho thấy hiệu quả của khí cụ ổn định (splint) chỉ hạn chế và có chọn lọc — lý do chúng tôi không khuyên dùng khí cụ chỉ vì có tiếng kêu.

※ Đây là thông tin chung; ngay cả cùng một triệu chứng, nguyên nhân và hướng điều trị cũng khác nhau tùy tình trạng răng miệng của mỗi người. Chẩn đoán sẽ do bác sĩ giám đốc trực tiếp tư vấn sau khi thăm khám. Mọi điều trị nha khoa đều có thể gây tác dụng phụ như đau, chảy máu, nhiễm trùng tùy theo từng người.

Người chịu trách nhiệm hướng dẫn điều trị của Nha khoa Boston Miso là Bác sĩ giám đốc Jongbum Lee (Bác sĩ chuyên khoa Nha khoa Tổng hợp được Bộ Y tế và Phúc lợi công nhận).